Με τον όρο “χαλάρωση ολικής αρθροπλαστικής” αναφερόμαστε στην αποκόλληση των μεταλλικών προθέσεων από τα οστά, με αποτέλεσμα η αρθροπλαστική να καθίσταται ασταθής και επώδυνη.

Για την κατανόηση του μηχανισμού της χαλάρωσης, είναι απαραίτητο να γνωρίζουμε ορισμένα βασικά στοιχεία για τον τρόπο λειτουργίας της αρθροπλαστικής.

Εμβιομηχανική λειτουργία της ολικής αρθροπλαστικής

Η ολική αρθροπλαστική συνίσταται στην αντικατάσταση των φθαρμένων τμημάτων της άρθρωσης (κατεστραμένος αρθρικός χόνδρος) με μεταλλικά εμφυτεύματα που ονομάζονται προθέσεις. Οι προθέσεις τοποθετούνται (ενσφηνώνονται) εντός των οστών, κατά τέτοιο τρόπο, ώστε να παραμένουν σταθερές καθ όλο το εύρος κίνησης της άρθρωσης.

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, σε κάθε φόρτιση της άρθρωσης (ορθοστασία, περπάτημα, τρέξιμο, κάθισμα κλπ), οι προθέσεις υφίστανται κραδασμούς, οι οποίοι προκαλούν ελάχιστη κίνηση (μικροδονήσεις) των προθέσεων. Εφόσον η αρθροπλαστική έχει εφαρμοσθεί σωστά και οι προθέσεις έχουν τοποθετηθεί στην προβλεπόμενη θέση τους , οι κραδασμοί και οι μικροδονήσεις κατανέμονται ομοιόμορφα στην άρθρωση και απορροφούνται (αποσβένονται) ομαλά από τους πέριξ ιστούς (οστά, σύνδεσμοι, θύλακος, μυες).

Επομένως, η σωστή τοποθέτηση των προθέσεων εξασφαλίζει τη σταθερή και ομαλή παραμονή τους εντός των οστών.

Τι συμβαίνει όμως, όταν οι προθέσεις δεν παραμένουν σταθερά προσκολλημένες στα οστά; Τότε μιλάμε για χαλάρωση ολικής αρθροπλαστικής. Ανάλογα με την αιτία που προκαλεί την αποκόλληση της αρθοπλαστικής, διακρίνουμε δύο είδη χαλάρωσης, την άσηπτη και τη σηπτική.

χαλάρωση ολικής αρθροπλαστικής 4

Υπό φυσιολογικές συνθήκες, η προθέσεις πρέπει να ενσφηνώνονται σταθερά εντός των οστών. Η σταθερή τοποθέτησή τους ελλατώνει στο ελάχιστο τον κίνδυνο ααποκόλλησης (χαλάρωσης).

Άσηπτη χαλάρωση

Στην περίπτωση αυτή, η χαλάρωση ολικής αρθροπλαστικής οφείλεται σε μηχανικά αίτια. Η αδιάκοπη λειτουργία της άρθρωσης προκαλεί κραδασμούς στην αρθροπλαστική. Οι συνεχείς κραδασμοί και οι μικροκινήσεις των προθέσεων προκαλόυν σταδιακή αποκόλλησή τους από τα οστά,εντός των οποίων είναι ενσφηνωμένες.

Εάν οι προθέσεις έχουν τοποθετηθεί σωστά, η άσηπτη χαλάρωση μπορεί να μη συμβεί ποτέ ή μπορεί να παρατηρηθεί μετά από πολλά χρόνια. Στην περίπτωση αυτή, μια άσηπτη χαλάρωση ολικής αρθροπλατικής θεωρείται φυσική εξέλιξη προϊόντος του χρόνου.

Εάν οι προθέσεις δεν έχουν τοποθετηθεί σωστά, τότε η ολική αρθροπλαστική δεν προσομοιάζει απόλυτα τη φυσιολογική λειτουργία της άρθρωσης. Στην περίπτωση αυτή, τα φορτία που δέχεται η αρθροπλαστική κατανέμονται ανομοιόμορφα και οι κραδασμοί που παράγονται δεν αποσβένονται εξολοκλήρου από την άρθρωση. Οι συνεχείς μικροκινήσεις των προθέσεων είναι πέραν του φυσιολογικού και σύντομα (εντός λίγων μηνών ή ετών) προκαλείται η αποκόλλησή τους από τα οστά, στα οποία είχαν αρχικά ενσφηνωθεί.

Παράγοντες που ευνοούν και επιταχύνουν την άσηπτη χαλάρωση της αρθροπλαστικής είναι:

  • το αυξημένο σωματικό βάρος (συνεχές μεγάλο φορτίο για την άρθρωση),
  • το επίπεδο δραστηριότητας της/του ασθενούς (οι νεότεροι ασθενείς είναι πιο δραστήριοι και επιβαρύνουν περισσότερο την άρθρωση) και
  • η ποιότητα της χειρουργικής τεχνικής (κακή τοποθέτηση των προθέσεων ευνοεί την ταχύτερη χαλάρωσή τους).
χαλάρωση ολικής αρθροπλαστικής 3

Χαλάρωση ολικής αρθροπλαστικής ισχίου. Τα βέλη δείχνουν την αποκόλληση της κοτυλιαίας πρόθεσης από την κοτύλη (λεκάνη) και της μηριαίας πρόθεσης από το μηρό.

Σηπτική χαλάρωση

Στην περίπτωση αυτή, η χαλάρωση οφείλεται στην παρουσία μικροβίου εντός της άρθρωσης. Τα μικρόβια έχουν την ικανότητα να προσκολλώνται στην επιφάνεια των προθέσεων και να σχηματίζουν μία βιολογική μεμράνη (biofilm). Η βιολογική μεμβράνη εξαπλώνεται σε ολόκληρη την επιφάνεια των προθέσεων και τελικά σχηματίζεται ένας βιολογικός μανδύας που τις καλύπτει εξ ολοκλήρου και παρεμβάλλεται μεταξύ πρόθεσης και οστού. Η αρθροπλαστική αποκολλάται από τα παρακείμενα οστά και καθίσταται ασταθής. Η αστάθεια της αρθροπλαστικής προκαλεί υπερβολική κίνηση των προθέσεων και οι κραδασμοί που παράγονται επιδεινώνουν την ήδη υπάρχουσα χαλάρωση, δημιουργώντας ένα φαύλο κύκλο.

Η επιμόλυνση της αρθροπλαστικής μπορεί να συμβεί είτε άμεσα μετεγχειρητικά (εντός 3 εβδομάδων), είτε στην απώτερη μετεγχειρητική περίοδο (μετά από 3 εβδομάδες) ,είτε μετά από πολλά χρόνια. Στην τελευταία περίπτωση, ο ασθενής υποβάλλεται συνήθως σε κάποια χειρουργική επέμβαση (πχ εξαγωγή δοντιού, χολοκυστεκτομή) ή υφίσταται ανοικτό τραύμα, οπότε διασπάται η φυσική άμυνα του οργανισμού, εισέρχονται μικρόβια εντός της κυκλοφορίας και προσκολλώνται στην επιφάνεια των προθέσεων.

Η βιολογική μεμβράνη (biofilm) που καλύπτει την επιφάνεια της αρθροπλαστικής, αποτελεί ένα προστατευτικό μανδύα για τα μικρόβια, καθώς τα προφυλάσσει από τη δραση των αντιβιοτικών. Η μεμβράνη αυτή είναι αδιαπέραστη για τα αντιβιοτικά, με αποτέλεσμα να καθίσταται αδύνατη η συγκέντρωση των φαρμάκων αυτών στην περιοχή της φλεγμονής. Τα μικρόβια συνεχίζουν και πολλαπλασιάζονται ανεμπόδιστα και επιδεινώνεται η σηπτική χαλάρωση της αρθροπλαστικής.

χαλάρωση ολικής αρθροπλαστικής 2

Χαλάρωση ολικής αρθροπλαστικής γόνατος. Τα βάλη δείχνουν την αποκόλληση της κνημιαίας πρόθεσης από το οστό της κνήμης.

Κλινικά, οι ασθενείς με χαλάρωση ολικής αρθροπλαστικής παρουσιάζουν κυρίως:

  • πόνο στην άρθρωση που φέρει την αρθροπλαστική,
  • αδυναμία ευχερούς βάδισης και
  • ύδραρθρο (η άρθρωση παράγει αντιδραστικό υγρό).

Σε περιπτώσεις σηπτικής χαλάρωσης, οι ασθενείς μπορεί να εμφανίζουν επιπλέον:

  • πυρετό, 
  • θερμή και οιδηματώδη άρθρωση, 
  • διάνοιξη του υπερκείμενου δέρματος και
  • έξοδο πύου.

Ακτινολογικά, η χαλάρωση είναι εμφανής σε προχωρημένα στάδια. Στις απλές ακτινογραφίες, είναι εμφανής μια διαυγαστική γραμμή πέριξ των προθέσεων, η οποία δηλώνει την αποκόλληση της αρθροπλαστικής από τα οστά. Σε αρχικά στάδια, οπότε και οι ακτινογραφίες δεν είναι διαγνωστικές, η χαλάρωση διαπιστώνεται με διενέργεια σπινθηρογραφήματος οστών, το οποίο καταγράφει αυξημένη καθήλωση του ραδιοφαρμάκου στις προθέσεις.

Η λύση για τη χαλάρωση ολικής αρθρωπλαστικής είναι η αναθεώρηση της αρθροπλαστικής. Η αρχική-ασταθής αρθοπλαστική αφαιρείται και αντικαθίσταται από μία νέα-σταθερή αρθροπλαστική. Ανάλογα με το είδος της χαλάρωσης (άσηπτη ή σηπτική), εφαρμόζεται και η αντίστοιχη τεχνική.

Βλέπε επίσης:

Αναθεώρηση ολικής αρθροπλαστικής

Για επείγοντα περιστατικά       213 0331715 / 697 2023834