Τενοντίτιδα στον ώμο: Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται;

Άρθρο μου στο ygeiaonline.gr

 

Τι είναι η τενοντίτιδα; Ισχύει ότι η τενοντίτιδα στον ώμο συνοδεύεται από οξύτατο πόνο;

– Η τενοντίτιδα είναι φλεγμονή του τένοντα. Ο τένοντας αποτελεί την κατάληξη του μυός (το ακραίο τμήμα του). Χάρη στους τένοντες, οι μύες προσφύονται (προσκολλώνται) στο οστά και παράγεται κίνηση στις αρθρώσεις. Η φλεγμονή αποτελεί μια πολύπλοκη βιολογική αντίδραση του οργανισμού μας ενάντια σε κάθε παράγοντα που τον απειλεί. Είναι δηλαδή ένα είδος αμυντικού μηχανισμού ενάντια σε κάθε στοιχείο που προσβάλλει την ομαλή λειτουργία του ανθρώπινου σώματος.

Πράγματι, η φλεγμονή (άρα και η τενοντίτιδα) εκδηλώνεται με δυσάρεστο τρόπο για τον ασθενή (πόνος, οίδημα-πρήξιμο, ευαισθησία, ερυθρότητα κλπ). Ωστόσο, τα συμπτώματα αυτά αποτελούν ένα είδος συναγερμού, ένα μηχανισμό ειδοποίησης ότι, μια παθολογική διεργασία συμβαίνει στο σημείο όπου εκδηλώνονται.

Γενικά, το ερέθισμα που προκαλεί την εκδήλωση της φλεγμονής, μπορεί να είναι ένα μικρόβιο (οπότε αναφερόμαστε σε λοίμωξη και μικροβιακή φλεγμονή), ένας τραυματισμός, κύτταρα του ίδιου μας του οργανισμού (ανοσολογικές νόσοι πχ ρευματοειδής αρθρίτιδα, ψωρίαση) κλπ.

Πως δημιουργείται η φλεγμονή αυτή στον ώμο;

– Οι κυριότεροι τένοντες στην άρθρωση του ώμου είναι πέντε. Οι τέσσερις από αυτούς καταφύονται (καταλήγουν) στην κεφαλή του βραχιονίου και σχηματίζουν μια ομάδα τενόντων που ονομάζεται στροφικό πέταλο (υποπλάτιος, υπερακάνθιος, υπακάνθιος και ελάσσων στρογγύλος). Ο πέμπτος τένοντας είναι η μακρά κεφαλή του δικεφάλου. Ο τένοντας αυτός δεν ανήκει στο στροφικό πέταλο αλλά, βρίσκεται σε άμεση ανατομική σχέση με αυτό (διέρχεται μέσα από το στροφικό πέταλο). Οι πέντε αυτοί τένοντες είναι ενδοαρθρικοί, βρίσκονται εντός της άρθρωσης του ώμου (της γληνοβραχιόνιας άρθρωσης) και είναι ευαίσθητοι στην εκδήλωση τενοντίτιδας.

Η τενοντίτιδα στον ώμο είναι κατά βάση μηχανικής αιτιολογίας και οφείλεται στην έντονη ή παρατεταμένη καταπόνηση των τενόντων του στροφικού πετάλου. Κάθε κίνηση του άνω άκρου, που περιλαμβάνει στροφή ή/και ανύψωσή του πάνω από το ύψος του ώμου, επιτελείται χάρη στη δράση του στροφικού πετάλου. Αν λοιπόν, αναλογισθεί κανείς ότι, σχεδόν κάθε κίνηση του ώμου περιλαμβάνει είτε ανύψωση, είτε στροφή, τότε είναι εύκολα κατανοητό ότι, το στροφικό πέταλο λειτουργεί αδιάκοπα και επομένως, είναι ευαίσθητο σε καταπόνηση και κούραση. Η ισορροπία μεταξύ συνεχούς λειτουργίας και καταπόνησης είναι πολύ λεπτή και συχνά διαταράσσεται με αποτέλεσμα την εκδήλωση φλεγμονής-τενοντίτιδας.

Τενοντίτιδα στον ώμο
Ποιοι παράγοντες συντελούν στη διατάραξη αυτής της ισορροπίας και στην εμφάνισης της τενοντίτιδας;

– Παρόλο που οι τένοντες του ώμου λειτουργούν συνεχώς και βρίσκονται πάντα υπό τον κίνδυνο της καταπόνησης, ωστόσο, δεν εμφανίζουν πάντα τενοντίτιδα. Για την εκδήλωση φλεγμονής στους τένοντες παίζουν ρόλο τρεις σημαντικοί παράγοντες.

Ο πρώτος αφορά στην ένταση της μυϊκής δραστηριότητας. Όσο μεγαλύτερη είναι η μυϊκή δραστηριότητα, όσο δηλαδή περισσότερο συσπάται ένας μυς προκειμένου να επιτελέσει ένα έργο, τόσο περισσότερη είναι και η καταπόνηση του αντίστοιχου τένοντα. Εάν ένας μυς του ώμου δράσει πάνω από τα φυσιολογικά του όρια (αθλητισμός, χειρωνακτική εργασία, τραυματισμός), τότε είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει μηχανικό ερεθισμό του τενόντιου πετάλου και κατά συνέπεια την εκδήλωση φλεγμονής. Στην περίπτωση αυτή, η τενοντίτιδα στον ώμο διαρκεί για λίγες ημέρες και υφίεται ύστερα από ανάπαυση και χορήγηση ήπιας αντιφλεγμονώδους αγωγής.

Ο δεύτερος παράγοντας αφορά στη διάρκεια της καταπόνησης. Όσο πιο παρατεταμένη είναι η δράση των μυών του ώμου, τόσο μεγαλύτερη είναι η συσσώρευση φορτίου στο στροφικό πέταλο και τόσο πιθανότερη η εκδήλωση τενοντίτιδας.

Ο τρίτος παράγοντας είναι η ανατομία της ωμικής ζώνης. Οι τένοντες του στροφικού πετάλου κινούνται ανάμεσα σε δύο οστικές δομές, την κεφαλή του βραχιονίου και το ακρώμιο. Το ακρώμιο αποτελεί μια προεξοχή του οστού της ωμοπλάτης, η οποία βρίσκεται σε συνεχή επαφή με την άνω επιφάνεια του στροφικού πετάλου. Όσο περισσότερο προεξέχει το ακρώμιο (ακρώμιο τύπου ΙΙ και ΙΙΙ), τόσο περισσότερο πιθανό είναι να ερεθίζει τους τένοντες και να ευνοεί την εκδήλωση τενοντίτιδας. Στην περίπτωση αυτή, ο ασθενής πάσχει από σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής (πρόσκρουση ώμου), η τενοντίτιδα εγκαθίσταται σταδιακά, διαρκεί περισσότερο και απαιτεί περισσότερο χρόνο για να αποδράμει.

 

Πρόσκρουση στον ώμο

Βλέπουμε ότι, η τενοντίτιδα οφείλεται σε πολλούς παράγοντες. Υπάρχουν αντίστοιχα διαφορετικά είδη τενοντίτιδας;

– Ο όρος τενοντίτιδα στον ώμο είναι γενικός και περιλαμβάνει ένα σύνολο φλεγμονών. Για αυτόν ίσως, το λόγο και να δημιουργείται σύγχυση με τις πολλές διαφορετικές ονομασίες που αποδίδονται στην τενοντίτιδα του ώμου.

Αν θέλουμε να είμαστε πιο συγκεκριμένοι, θα πρέπει να διαχωρίσουμε τις τενοντίτιδες με βάση κάποια κριτήρια:

Εντόπιση – ανατομία (σε ποιόν τένοντα εμφανίζεται) πχ
– τενοντίτιδα στροφικού πετάλου
– τενοντίτιδα υπερακανθίου
– τενοντίτιδα μακράς κεφαλής

Χρόνος εκδήλωσης πχ
– οξεία (1-3 εβδομάδες)
– χρόνια (>3 εβδομάδες), ονομάζεται και τενοντοπάθεια

Μηχανισμός πρόκλησης πχ
– λόγω υπακρωμιακής προστριβής (πρόσκρουσης)

Ακτινολογική εικόνα πχ
– ασβεστοποιός τενοντίτιδα

Συνδυασμός των παραπάνω πχ
– οξεία τενοντίτιδα μακράς κεφαλής δικεφάλου
– χρόνια τενοντοπάθεια υπερακανθίου λόγω πρόσκρουσης

Ποια είναι τα συμπτώματα; Ο πόνος είναι το κυριότερο, σωστά;

– Σωστά. Γενικά, τα συμπτώματα κάθε φλεγμονής είναι ο πόνος, το οίδημα (πρήξιμο), η θερμότητα, η ερυθρότητα και οι λειτουργικές διαταραχές της πάσχουσας περιοχής.
Τα συμπτώματα αυτά είναι κοινά σε όλα τα είδη τενοντίτιδας και η έντασή τους ποικίλει ανάλογα με τη χρονιότητα της φλεγμονής.

Το προεξάρχον σύμπτωμα είναι ο πόνος στον ώμο, ο οποίος μπορεί να ποικίλει σε:

• Εντόπιση πχ διάχυτος, εντοπισμένος στην πρόσθια ή στην εξωτερική πλευρά του ώμου, αντανακλαστικός στον αυχένα ή το χέρι

• Ένταση πχ οξύς, μέτριος, ήπιος

• Τρόπο πρόκλησης πχ μόνιμος, με τις κινήσεις του ώμου

Άλλες κλινικές εκδηλώσεις που συνοδεύουν τον πόνο είναι:

• Αδυναμία κίνησης του ώμου

• Δυσκολία εύρεσης θέσης ανάπαυσης

• Δυσκολία ύπνου σε ύπτια θέση

Η πάθηση πως διαγιγνώσκεται;

– Η διάγνωση της πάθησης είναι αρκετά εύκολη και προκύπτει από το ιστορικό και την κλινική εικόνα του/της ασθενούς. Αν και σε οξείες φλεγμονές οι ασθενείς αδυνατούν να συνεργαστούν εξαιτίας του πόνου, ο ορθοπαιδικός χειρουργός μπορεί να αντλήσει στοιχεία από το ιστορικό (τρόπος εμφάνισης, χαρακτήρες του πόνου, λοιπά συμπτώματα) και να φθάσει σε μια σχετικά ασφαλή διάγνωση. Επιπλέον, μπορεί να εξετάσει υπερηχογραφικά τον πάσχοντα ώμο και να διακρίνει αν πρόκειται για φλεγμονή κάποιου τένοντα ή για ρήξη που μιμείται την κλινική εικόνα της τενοντίτιδας. Ο διαγνωστικός έλεγχος μπορεί να συμπληρωθεί με απλές ακτινογραφίες (στις οποίες, είναι εμφανής η ασβεστοποιός τενοντίτιδα) και με μαγνητική τομογραφία, εφόσον αυτό κρίνεται απαραίτητο.

Υπάρχουν κάποιες ομάδες ανθρώπων που κάτω από συγκεκριμένες προϋποθέσεις εμφανίζουν ευκολότερα τενοντίτιδα στον ώμο; Λόγω πχ ηλικίας, φύλου, εργασίας κτλ

– Πράγματι, υπάρχει συσχέτιση ανάμεσα στην εμφάνιση τενοντίτιδας και σε ορισμένες ομάδες του πληθυσμού. Αν αναλογισθούμε τους παράγοντες που προκαλούν την εμφάνιση τενοντίτιδας, εύκολα διαπιστώνουμε ποιές είναι αυτές οι ομάδες υψηλού κινδύνου, τα άτομα δηλαδή που έχουν περισσότερες πιθανότητες να εκδηλώσουν τενοντίτιδα στον ώμο.

Τέτοιες ομάδες είναι:

• Αθλητές: όσοι ασχολούνται κυρίως με αγωνίσματα που περιλαμβάνουν κινήσεις του χεριού πάνω από το ύψος του ώμου (overhead athletes) πχ βόλεϊ, τένις, χάντμπολ, άρση βαρών, κολύμβηση.

• Χειρώνακτες: άρση βαρέων αντικειμένων, αρχειοθέτηση-τοποθέτηση σε ράφια

• Ακρώμιο τύπου ΙΙ και ΙΙΙ: όσο πιο κυρτό το ακρώμιο, τόσο περισσότερο ερεθίζει το στροφικό πέταλο

• Γυναίκες: εμφανίζουν πιο συχνά ασβεστοποιό τενοντίτιδα.

• Ενδοκρινολογικά νοσήματα (σακχαρώδης διαβήτης, υποθυρεοειδισμός) : συσχέτιση με ασβεστοποιό τενοντίτιδα.
Ποια είναι η θεραπεία για τη τενοντίτιδα στον ώμο;

– Η θεραπεία της τενοντίτιδας διαφοροποιείται ελαφρώς, ανάλογα με το αν πρόκειται για οξεία ή χρόνια φλεγμονή.

Σε όλες τις περιπτώσεις, η αρχική αντιμετώπιση της τενοντίτιδας στον ώμο περιλαμβάνει:

• Ανάπαυση – Αποχή από δραστηριότητες

• Ανάρτηση του πάσχοντος ώμου

• Παγοθεραπεία

• Αναλγητική και αντιφλεγμονώδη αγωγή

• Ενδοαρθρικές εγχύσεις (ενέσεις) κολλαγόνου και PRP (πλάσμα πλούσιο σε αιμοπετάλια)

Σε περιπτώσεις οξείας τενοντίτιδας, έπειτα από το διάστημα των πρώτων ημερών, οπότε και υφίεται ο έντονος πόνος, ο ασθενής πρέπει να ενταχθεί σε ένα πρόγραμμα αποκατάστασης (φυσικοθεραπεία).

Σε περιπτώσεις χρόνιας τενοντίτιδας, συνήθως τα συμπτώματα είναι ηπιότερα και ο ασθενής μπορεί να ξεκινήσει άμεσα ένα κατάλληλο πρόγραμμα αποκατάστασης.

Υπάρχει περίπτωση να προβούμε ακόμα και σε χειρουργείο;

– Σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων επεισοδίων οξείας τενοντίτιδας, υποτροπών οξείας τενοντίτιδας ή έντονα επώδυνης χρόνιας τενοντίτιδας, υπάρχει ένδειξη για χειρουργική αντιμετώπιση.

Το χειρουργείο γίνεται αρθροσκοπικά. Η αρθροσκόπηση ώμου είναι μια τεχνική ελάχιστης επεμβατικότητας (MIS – minimal invasive surgery). Μέσα από τρεις μικρές τομές εισάγουμε στην άρθρωση του ώμου μία κάμερα (αρθροσκόπιο) και χειρουργικά εργαλεία. Η κάμερα συνδέεται με μία οθόνη (μόνιτορ) και μας αποδίδει την εικόνα μέσα από το εσωτερικό της άρθρωσης. Μέσω αυτής της σύνδεσης, εξερευνούμε την άρθρωση του ώμου, αναγνωρίζουμε την τενοντίτιδα, αφαιρούμε τους φλεγμονώδεις ιστούς και καθαρίζουμε τον τένοντα. Με τον τρόπο αυτό προσφέρουμε γρήγορα, αποτελεσματικά και με ασφάλεια, οριστική λύση στην τενοντίτιδα του ώμου.

Ο ασθενής απαλλάσσεται άμεσα από τα συμπτώματά του και επιστρέφει πολύ σύντομα στις συνήθεις του δραστηριότητες (καθημερινότητα, εργασία, αθλητισμός).

Από τη στιγμή που μέσω της θεραπείας βελτιωθεί η κατάσταση μας και επανέλθουμε στις καθημερινές μας δραστηριότητες, υπάρχει περίπτωση επανεμφάνισης της πάθησης; Πρέπει να προσέχουμε κάτι συγκεκριμένο;

– Η πιθανότητα υποτροπής είναι μεγαλύτερη σε περιπτώσεις πλημμελούς αντιμετώπισης του αρχικού επεισοδίου τενοντίτιδας και σε περιπτώσεις ασθενών με ακρώμιο τύπου ΙΙ και τύπου ΙΙΙ, οι οποίοι πάσχουν από σύνδρομο υπακρωμιακής προστριβής.

Γενικά, μετά το πέρας της φλεγμονής, ο ασθενής πρέπει να εντάσσεται σε ειδικό πρόγραμμα αποκατάστασης και να γυμνάζει σωστά τους μύες του ώμου του. Σε περιπτώσεις κακής συμμόρφωσης του ασθενούς στις υποδείξεις του ορθοπαιδικού και του φυσικοθεραπευτή, οι τένοντες του ώμου καθίστανται ευάλωτοι σε μελλοντικά επεισόδια φλεγμονής. Επίσης, ασθενείς με κυρτό ακρώμιο είναι υποψήφιοι για νέα επεισόδια τενοντίτιδας και για αυτό το λόγω, έχουν ένδειξη να χειρουργηθούν. Σε περιπτώσεις χειρουργικής αντιμετώπισης, η πιθανότητα υποτροπής είναι σχεδόν ελάχιστη, εφόσον ο ασθενής εφαρμόσει ένα σωστό πρόγραμμα αποκατάστασης.

Πως μπορούμε να αποφύγουμε μελλοντικά επεισόδια τενοντίτιδας στον ώμο;

– Ο καλύτερος τρόπος πρόληψης ενός επεισοδίου τενοντίτιδας είναι η γνώση των παραγόντων που την προκαλούν. Με βάση αυτό το σκεπτικό, συμβουλεύουμε τους ασθενείς να αποφεύγουν τις υπερβολικές και έντονες κινήσεις του χεριού πάνω από το ύψος του ώμου και συνιστούμε στους αθλητές να αφιερώνουν χρόνο για σωστή προθέρμανση και αποθεραπεία του ώμου, πριν και μετά την προπόνησή τους. Επίσης, ομάδες αυξημένου κινδύνου (πχ ασθενείς με ακρώμιο τύπου ΙΙ και ΙΙΙ, γυναίκες με υποθυρεοειδισμό κλπ) πρέπει να υποβάλλονται σε ακτινολογικό έλεγχο σε κάθε σχεδόν επεισόδιο πόνου στον ώμο, έτσι ώστε να μπορεί να γίνει μια περισσότερο ασφαλής διάγνωση (πχ ασβεστοποιός τενοντίτιδα, μαζική ρήξη στροφικού πετάλου κλπ).

 

 

Για επείγοντα περιστατικά       213 0331715 / 697 2023834