Τι είναι και πώς αντιμετωπίζεται ένα κάταγμα κόπωσης; Άρθρο μου στο Ygeiaonline.gr

Το κάταγμα κόπωσης αποτελεί ένα ιδιαίτερο τύπο κατάγματος που προκαλείται εξαιτίας παρατεταμένης καταπόνησης του οστού. Σε αντίθεση με τα κοινά κατάγματα που προϋποθέτουν ένα βίαιο μηχανισμό κάκωσης, το κάταγμα κόπωσης συμβαίνει χωρίς σοβαρό τραυματισμό. Αποτελεί ουσιαστικά εκδήλωση ενός συνδρόμου υπέρχρησης.

Πότε συμβαίνει;

Το κάταγμα κόπωσης συμβαίνει όταν ασκείται δύναμη σε ένα συγκεκριμένο σημείο του οστού, επίμονα και παρατεταμένα. Οι κινήσεις των οστών και των αρθρώσεων επιτυγχάνονται χάρη στη δράση (σύσπαση) των μυών και των τενόντων. Κάθε μυς προσκολλάται (καταφύεται) σε ένα οστό με τη μορφή τένοντα. Η σύσπαση τένοντα προκαλεί έλξη του οστού στο οποίο καταφύεται και παραγωγή κίνησης. Κατά τη διάρκεια της έλξης, ο αντίστοιχος τένοντας ασκεί στο οστούν μια αποσπαστική δύναμη, προκαλώντας ένα μικρό τραυματισμό του περιοστέου (του περιβλήματος του οστού). Υπό φυσιολογικές συνθήκες, ο μικροτραυματισμός αυτός επουλώνεται πολύ γρήγορα και αποτελεί ένα ερέθισμα για τον εύρυθμο μεταβολισμό του μυός και του οστού.

Σε περιπτώσεις χρόνιας ή εντατικής μυϊκής καταπόνησης, οι ελκτικές-αποσπαστικές δυνάμεις τραυματίζουν το περιόστεο με μεγάλη συχνότητα, στερώντας του τον απαραίτητο χρόνο επούλωσης. Η συσσώρευση των μικροτραυματισμών του περιοστέου προκαλεί ένα μεγαλύτερο τραυματισμό και λύση της συνέχειας του οστού. Παράγεται δηλαδή ένα κάταγμα.

Ουσιαστικά, το κάταγμα κόπωσης είναι το αποτέλεσμα της δράσης μιας φυσιολογικής δύναμης που ασκείται στο οστούν, με παθολογικά αυξημένη συχνότητα.

Ποιές είναι οι συχνότερες εντοπίσεις του;

Τα συχνότερα κατάγματα κόπωσης εντοπίζονται στην κνήμη και στον άκρο πόδα (δεύτερο μετατάρσιο, σκαφοειδές). Λιγότερο συχνά μπορεί να συμβούν και αλλού πχ μηρός, λεκάνη.

Ποιοι προσβάλλονται συχνότερα;

Τα κατάγματα κόπωσης εμφανίζονται κυρίως σε άτομα με έντονη και παρατεταμένη αθλητική δραστηριότητα πχ νεοσύλλεκτοι, τενίστες, καλαθοσφαιριστές, δρομείς μεγάλων αποστάσεων.

Πως γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση ενός κατάγματος κόπωσης απαιτεί υψηλό δείκτη υποψίας από τον κλινικό ιατρό. Η καλή κλινική εξέταση του ασθενούς και η λήψη ενός λεπτομερούς ιστορικού αποτελούν τη βάση της διάγνωσης. Αν από το ιστορικό προκύπτει κάποια αλλαγή στις συνήθεις αθλητικές δραστηριότητες του ασθενούς, εντατικοποίηση της προπόνησης, αλλαγή εξοπλισμού (υποδήματα), αλλαγή μορφής προπόνησης κλπ χωρίς ωστόσο, να υπάρχει κάποιος συγκεκριμένος μηχανισμός κάκωσης, ο ορθοπαιδικός χειρουργός πρέπει να υποπτευθεί την πιθανότητα κατάγματος κόπωσης.

Στην πλειονότητα των περιπτώσεων, ο απλός ακτινολογικός έλεγχος είναι φυσιολογικός οπότε, και η τελική διάγνωση επιτυγχάνεται με τη διενέργεια μαγνητικής τομογραφίας. Ανάλογα με τη σοβαρότητα και τη χρονιότητα του τραυματισμού, η μαγνητική τομογραφία μπορεί να αναδείξει από διάχυτο οστικό οίδημα (οστικός μώλωπας) έως και πραγματική καταγματική γραμμή (κάταγμα). Παράλληλα, θα πρέπει να ελέγχεται το γενικότερο μεταβολικό προφίλ των ασθενών (πχ τριάδα της αθλήτριας – προβλήματα διατροφής, αμηνόρροια, οστεοπόρωση).

 

Πως αντιμετωπίζεται ένα κάταγμα κόπωσης;

Η αντιμετώπιση ενός κατάγματος κόπωσης εξαρτάται από τη σοβαρότητά του και τις λειτουργικές απαιτήσεις του ασθενούς.

Κατά κύριο λόγο, η θεραπεία είναι συντηρητική (μη χειρουργική) και περιλαμβάνει:

•      Αποφόρτιση

•      Τροποποίηση δραστηριοτήτων (αποχή/περιορισμό/τροποποίηση προπόνησης)

•      Φυσικοθεραπεία

•      Σωστή διατροφή

•      Λήψη φαρμακευτικών σκευασμάτων που ευνοούν την πώρωση του κατάγματος

Σε ορισμένες σπάνιες περιπτώσεις, με εμμένοτα συμπτώματα, υψηλές λειτουργικές απαιτήσεις του ασθενούς και επιθυμία του ασθενή/αθλητή για ταχύτερη αποκατάσταση και επιστροφή στην αγωνιστική δράση, μπορεί να εφαρμοσθεί και χειρουργική θεραπεία.

Υπάρχει η δυνατότητα πρόληψης ενός κατάγματος κόπωσης;

Η πρόληψη ενός κατάγματος κόπωσης αφορά τόσο σε επαγγελματίες αθλητές υψηλού κινδύνου, όσο και σε ερασιτέχνες. Στόχος της πρόληψης είναι η αποφυγή των συχνότερων λαθών που οδηγούν στη συστηματική και παρατεταμένη καταπόνηση των οστών και αρθρώσεων που συμμετέχουν εντονότερα στο εκάστοτε άθλημα.

Βασικές συμβουλές πρόληψης είναι οι εξής:

•      Ανάπαυση: τα χρονικά διαστήματα ξεκούρασης πρέπει να επαρκούν για την επούλωση των μικροτραυματισμών που επισυμβαίνουν κατά τη διάρκεια των προπονήσεων.

•      Εναλλαγή ασκήσεων: Το cross-training αποτελεί μία σωστή προπονητική τακτική για ομοιόμορφη άσκηση του αθλητή και αποφυγή της μονότονης επιβάρυνσης μίας συγκεκριμένης περιοχής του σώματος.

•      Εξοπλισμός: Έγκαιρη αντικατάσταση φθαρμένων υποδημάτων, ρακέτας, ταρτάν.

•      Προπόνηση: Εμπιστευθείτε έμπειρους και καταρτισμένους προπονητές/γυμναστές και μη διστάζετε να τους αναφέρετε οποιοδήποτε ασυνήθιστο σύμπτωμα κατά τη διάρκεια της άσκησης.

 

Για επείγοντα περιστατικά       213 0331715 / 697 2023834