Εξάρθρωμα επιγονατίδας: τι είναι και πως αντιμετωπίζεται.

Άρθρο μου στο ygeiaonline.gr.

Τι είναι η επιγονατίδα;

Η επιγονατίδα αποτελεί το μεγαλύτερο σησημοειδές οστό του ανθρώπινου σκελετού. Τα σησαμοειδή οστά συμμετέχουν στο σχηματισμό και τη λειτουργία των αρθρώσεων. Η επιγονατίδα βρίσκεται στην πρόσθια επιφάνεια της άρθρωσης του γόνατος και με την παρουσία της αυξάνει τον μοχλοβραχίονα του τετρακεφάλου, αυξάνει δηλαδή την τάση του μυός, επιτρέποντας να επιτευχθεί μεγαλύτερο έργο (μεγαλύτερη μυϊκή ισχύς).

Τι είναι το εξάρθρημα επιγονατίδας;

Ο όρος “εξάρθρημα επιγονατίδας” περιγράφει την έξοδο της επιγονατίδας πέρα από τα όρια της μεσοκονδύλιας αύλακας του μηριαίου οστού (μηριαία τροχιλία). Ουσιαστικά, πρόκειται για εξάρθρημα της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης. Το εξάρθρημα της επιγονατίδας αποτελεί μια συχνή κάκωση του γόνατος σε εφήβους και νέους ασθενείς. Στις περισσότερες περιπτώσεις, η επιγονατίδα εξαρθρώνεται προς τα έξω.

Τι είναι η επιγονατιδομηριαία άρθρωση;

Το γόνατο σχηματίζεται από τρία οστά: μηρό, κνήμη και επιγονατίδα. Η επιγονατίδα βρίσκεται μπροστά από το κάτω πέρας του μηριαίου οστού, μεταξύ του έξω και του έσω μηριαίου κονδύλου. Κατά τις κινήσεις του γόνατος, η επιγονατίδα κινείται εντός της μηριαίας τροχιλίας, μιας αύλακας που σχηματίζεται μεταξύ των μηριαίων κονδύλων. Η άρθρωση της επιγονατίδας με τη μηριαία τροχιλία ονομάζεται επιγονατιδομηριαία άρθρωση.

Πως συμβαίνει το εξάρθρημα επιγονατίδας;

Κατά την κάμψη και την έκταση του γόνατος, η επιγονατίδα κατέρχεται και ανέρχεται αντίστοιχα εντός της μηριαίας τροχιλίας, διαγράφοντας μια σταθερή πορεία. Η σταθερή τροχιά της επιγονατίδας εξασφαλίζεται χάρη στην παρουσία ανατομικών σχηματισμών:

•    Έσω και έξω μηριαίοι κόνδυλοι

•    Έσω και έξω σύνδεσμοι της επιγονατίδας

•    Τετρακέφαλος μυς

Οι παραπάνω ανατομικές δομές λειτουργούν σε απόλυτη ισορροπία μεταξύ τους και εξασφαλίζουν τη σταθερή συγκράτηση της επιγονατίδας εντός της μεσοκονδύλιας αύλακας καθ όλη την πορεία της (παράλληλα με την κίνηση του γόνατος). Οποιαδήποτε αλλαγή στην ανατομία ή στη λειτουργία των παραπάνω μηχανισμών, προκαλεί αστάθεια της επιγονατίδας και ευνοεί το εξάρθρημά της.



Ποιοι παράγοντες προδιαθέτουν σε συχνά εξαρθήματα επιγονατίδας;

Επειδή η επιγονατίδα εξαρθρώνεται συχνότερα προς τα έξω, οι συχνότεροι παράγοντες που προδιαθέτουν σε εξάρθρημά της, είναι οι χαλαρές σταθεροποιητικές δομές προς τα έσω και οι σφιχτές σταθεροποιητικές δομές προς τα έξω.

Επιγραμματικά, οι κυριότεροι παράγοντες κινδύνου είναι:

•    Γενική συνδεσμική χαλαρότητα των αρθρώσεων

•    Χαλαροί έσω καθεκτικοί σύνδεσμοι

•    Σφιχτοί έξω καθεκτικοί σύνδεσμοι

•    Ρηχή μεσοκονδύλια αύλακα

•    Υποπλασία έξω μηριαίου κονδύλου

•    Παθολογική “ροπή” της επιγονατίδας προς τα έξω (μεγάλη γωνία Q)

•    Υψηλή θέση της επιγονατίδας

•    Δυσπλαστικός έσω πλατύς μυς

•    Σφικτός έξω πλατύς μυς

Πότε συμβαίνει ένα εξάρθρημα επιγονατίδας;

Ο μηχανισμός κάκωσης περιλαμβάνει, είτε άμεση πλήξη (αθλήματα επαφής), είτε απότομη στροφική κίνηση του γόνατος (έσω στροφή και ελαφρά έκταση του γόνατος, με ταυτόχρονη έξω στροφή του άκρου ποδός).



Ανάλογα με τον μηχανισμό κάκωσης, το εξάρθρημα επιγονατίδας διακρίνεται σε

1.     Οξύ: είναι τραυματικής αιτιολογίας, οφείλεται σε άμεση πλήξη ή απότομη  στροφή του γόνατος και  εμφανίζεται με την ίδια συχνότητα και στα δύο φύλα

2.     “Χρόνιο”: είναι μη τραυματικής αιτιολογίας, οφείλεται κυρίως σε παθολογική ανατομία του γόνατος και εμφανίζεται συχνότερα σε γυναίκες

3.     Επαναλαμβανόμενο: είναι μη τραυματικής αιτιολογίας, οφείλεται σε ασυμμετρία των συνδέσμων της επιγονατίδας και η επιγονατίδα ανατάσσεται αυτόματα, με την ίδια ευκολία με την οποία εξαρθρώνεται.

Πως αντιμετωπίζεται το εξάρθρημα της επιγονατίδας;

Η αντιμετώπιση του εξαρθρήματος εξαρτάται από το είδος του. Σε περιπτώσεις οξέος, τραυματικού εξαρθρήματος, αρχικά, απαιτείται ανάταξη, απεικονιστικός έλεγχος και ακινητοποίηση του γόνατος. Σε περιπτώσεις επαναλαμβανόμενων εξαρθρημάτων, τα οποία ανατάσσονται εύκολα, ακόμα και από τους ίδιους τους ασθενείς, απαιτείται μια λεπτομερής κλινική εξέταση και ένας πολύ καλός απεικονιστικός έλεγχος για την αναγνώριση των παραγόντων που προσδίδουν αστάθεια στην επιγονατιδομηριαία άρθρωση. Σε γενικές γραμμές, θα μπορούσαμε να πούμε ότι, το πρώτο εξάρθρημα αντιμετωπίζεται συντηρητικά ενώ, η αστάθεια (δηλαδή τα επόμενα εξαρθρήματα) αντιμετωπίζεται χειρουργικά. Επίσης, η χειρουργική θεραπεία έχει ένδειξη σε περιπτώσεις πρώτου επεισοδίου εξαρθρήματος με συνοδό κάταγμα.

Τι περιλαμβάνει το χειρουργείο;

Όπως σε κάθε πάθηση, έτσι και στην αστάθεια της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης, η χειρουργική επέμβαση έχει άριστα αποτελέσματα, εφόσον στοχεύει στη διόρθωση των παραγόντων που την προκαλούν. Η χειρουργική τεχνική διαφέρει από ασθενή σε ασθενή, ανάλογα με τους εκάστοτε παράγοντες κινδύνου που προδιαθέτουν σε αστάθεια.

Γενικά, σε κάθε επέμβαση, προσπαθούμε να αποκαταστήσουμε την παθολογική ανατομία του γόνατος και να επαναφέρουμε  την ισορροπία μεταξύ των σταθεροποιητικών δομών της επιγονατίδας πχ. ανακατασκευή του έσω καθεκτικού συνδέσμου σε περιπτώσεις ρήξης του, χαλάρωση των έξω συνδεσμικών στοιχείων σε περιπτώσεις που αυτά είναι αρκετά σφικτά, πλαστική διαμόρφωση του έξω μηριαίου κονδύλου σε περιπτώσεις υποπλασίας του κλπ.

Μετεγχειρητικά, ανάλογα με την τεχνική που εφαρμόσθηκε και τις λειτουργικές απαιτήσεις του/της ασθενούς, διαμορφώνεται ένα κατάλληλο πρόγραμμα αποθεραπείας. Η φυσικοθεραπεία αποτελεί απαραίτητο συμπλήρωμα της χειρουργικής θεραπείας σε όλες τις περιπτώσεις χειρουργικής αντιμετώπισης της αστάθειας της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης και η εφαρμογή της εξασφαλίζει την πλήρη αποκατάσταση των ασθενών.

Για επείγοντα περιστατικά       213 0331715 / 697 2023834